Een natuurherstelplan zonder oog voor de Vlaamse realiteit
16 juni 2026
Voka vraagt de Vlaamse en federale regering om het huidige ontwerp van het Vlaamse natuurherstelplan niet in te dienen bij de Europese Commissie. Het plan dreigt Vlaanderen op te zadelen met bijkomende regeldruk, rechtsonzekerheid en economische schade, terwijl de impact ervan vandaag onvoldoende in kaart is gebracht. De oproep wordt breed gedeeld door Boerenbond, Unizo en tal van sectorfederaties.
"Wij zijn niet tegen natuurherstel. Integendeel, robuuste natuur is noodzakelijk. Maar natuurbeleid moet uitvoerbaar blijven en rekening houden met de economische en ruimtelijke realiteit van Vlaanderen. In zijn huidige vorm dreigt dit natuurherstelplan Vlaanderen op slot te zetten", zegt Frank Beckx, gedelegeerd bestuurder van Voka.
Het Vlaamse natuurherstelplan vloeit voort uit de Europese Natuurherstelverordening, die biodiversiteit wil herstellen en ecosystemen versterken. Die doelstellingen zijn uiteraard cruciaal, maar de huidige Vlaamse vertaling van de Europese regels zal heel wat projecten in Vlaanderen blokkeren.
Vlaanderen legt zichzelf een dwangbuis op
Uit het ontwerpplan blijkt dat de bescherming van natuur aanzienlijk wordt uitgebreid. Waar vandaag vooral Natura 2000-gebieden centraal staan, zullen in de toekomst veel grotere delen van Vlaanderen onder een streng natuurherstelregime vallen, ook in stedelijke gebieden en economische knooppunten zoals de havens van Antwerpen en Gent.
Dat zal verstrekkende gevolgen hebben voor vergunningen, investeringen en economische ontwikkeling. Nieuwe beschermingsstatuten, bijkomende gebiedsafbakeningen, compensatieverplichtingen en alternatievenonderzoeken dreigen projecten in industrie, logistiek, landbouw, woningbouw, handel en stedelijke ontwikkeling aanzienlijk te vertragen of zelfs onmogelijk te maken.
Die aanpak staat haaks op de lopende Vlaamse vergunningenhervorming, die net meer rechtszekerheid en robuuste procedures moet brengen. Zonder grondige bijsturing dreigt Vlaanderen opnieuw terecht te komen in een situatie waarin investeringsprojecten jarenlang vastlopen in juridische procedures, vergelijkbaar met de eerdere stikstofcrisis.
Onvoldoende onderbouwd en prematuur
Een van de grootste pijnpunten is het gebrek aan onderbouwing van het ontwerpplan. Hoewel de Vlaamse regering eerder een socio-economische impactanalyse aankondigde, houdt het huidige ontwerpplan op geen enkele manier rekening met de socio-economische impact. Ook een brede consultatie van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties bleef uit.
Nochtans zijn dergelijke analyses en consultaties essentieel om de gevolgen van het plan correct te kunnen inschatten en het ontwerpplan aan te passen. Vandaag dreigt Vlaanderen een plan in te dienen bij Europa zonder zicht op de volledige economische impact, de juridische gevolgen of de financiering van de voorgestelde maatregelen.
Concurrentiekracht en investeringen onder druk
Vlaamse bedrijven worden vandaag al geconfronteerd met een opeenstapeling van Europese en Vlaamse milieuregels, van stikstof en waterkwaliteit tot bijkomende rapporteringsverplichtingen. Het ontwerpplan dreigt die druk verder te verhogen en staat haaks op de recente Europese ambitie om regelgeving te vereenvoudigen en de concurrentiekracht van de industrie te versterken.
"Wanneer landbouw en ondernemingen samen dezelfde waarschuwing geven, wijst dat op een structureel probleem met de uitvoerbaarheid van het beleid. Europa werkt vandaag aan vereenvoudiging en versterking van de concurrentiekracht. Dit natuurherstelplan dreigt net het omgekeerde effect te hebben en raakt de volledige Vlaamse economie", zegt Frank Beckx.
Wat vraagt Voka?
Voka vraagt om het ontwerp-natuurherstelplan voorlopig on hold te zetten en eerst het gesprek aan te gaan met de Europese Commissie over de impact van de verordening op Vlaanderen.
Daarnaast vragen we:
• Een tijdelijke "stop-de-klok" en bijsturing van de Europese Natuurherstelverordening
• Een grondige juridische en socio-economische impactanalyse
• Duidelijkheid over de financiering van de maatregelen
• Een volwaardige betrokkenheid van het middenveld
• Meer transparantie over de manier waarop andere Europese landen en regio's hun natuurherstelplannen uitwerken
Pas wanneer deze voorwaarden vervuld zijn, kan werk worden gemaakt van een natuurherstelplan waarbij natuurherstel hand in hand gaat met economische ontwikkeling en maatschappelijke haalbaarheid.
